Os votos por escano

Primeiro cálculo mal feito. Este cálculo parte de que todos os escanos custan os mesmos votos dentro da mesma provincia, pero iso non é así. Se nunha provincia un partido A obtén 100.000 votos e 1 escano, o seu escano vale 100.000. Pero se polos resultados das outras forzas, voto arriba voto abaixo, en vez de corresponderlle 1 escano lle corresponden 2, o seu escano vale 50.000 (é dicir, xusto a metade). Iso quere dicir que o valor de escano é igual ao número de votos conseguido por cada formación, dividido polo número de escanos atribuídos a eses votos.

Pódese calcular, iso si, o número de votos que valeu o último escano nunha elección determinada. Ou sexa, os votos que lle custou ao partido que levou o último escano repartido conseguir ese escano.

Por exemplo, e con respecto a Galicia, #A20N di que os prezos por escano son 52.498 (C), 35.207 (L), 33.982 (O), e 60.051 (P). Esas cantidades non se sabe moi ben de onde veñen, pero en calquera caso son falsas, inventadas ou, como pouco, enganosas. Os últimos escanos de Galicia repartíronse en 2008 con estas cantidades: 79.172 (C), 51.346 (L), 47.157 (O) e 70.735 (P). Ou sexa, entre 10.000 e 25.000 votos máis do que di #A20N. Un erro moi considerable para o que estamos valorando, e que é aínda maior proporcionalmente nas provincias interiores.

Os votos que se necesitan para conseguir escano

Sempre baséandonos nos resultados de 2008, do que trata a táboa de #A20N é aconsellar cal é o mellor partido para votar que non sexa PP-PSOE e co fin de que obteña escano. #A20N sinala que, en Galicia, sempre por esta orde, BNG e despois EU. Porén, esquece que o BNG xa ten escano en dúas provincias, feito que distorsiona completamente os cálculos. Pero vaiamos provincia a provincia.

A Coruña

Segundo #A20N, o BNG necesitaría apenas 2000 votos para obter un segundo escano. Iso é completamente falso. Con respecto aos resultados de 2008 BNG necesitaría uns 69.514 votos máis (33 veces máis do que di #A20N) para arrebatarlle un novo escano ao PP. EU, pola súa banda, necesitaría 67.503 máis para conseguir entrar no reparto. Xa que logo, se désemos por consolidado o escano do BNG, a mellor opción de #A20N tería que ser EU e non BNG.

Aí non mencionamos que EU tería que medrar un 600% para obter ese escano, nin que o BNG tería que obter 153.000 votos, aos niveis do seu máximo histórico das autonómicas de 1997, para conseguir o seu segundo. De feito, tamén obviamos que BNG e EU pelexarían por ese escano, co cal en realidade o prezo sería bastante maior.

Outra cousa que tamén obviamos é que as enquisas prevén que o PP obteña unha maior porcentaxe de votos. Iso significa que para o PP, nestas circunscricións atlánticas, vai ser aínda máis sinxelo obter deputados ca para o resto dos partidos. Por exemplo, e sempre segundo os resultados das eleccións de 2008, o PP necesitaría o moi improbable 60% dos votos para quitarlle o escano ao BNG, sempre que o BNG se mantivese na porcentaxe de votos daquel ano. Pero se o BNG perdese unicamente un 2% dos votos totais para o PP sería máis sinxelo, e só necesitaría o 50% dos votos para quitarlle o escano ao BNG, algo que ten ao alcance da man. Isto é, iso si, sempre que o PSOE mantivese a súa representación e os seus votos.

Pontevedra

Os cálculos pontevedreses son bastante semellantes aos coruñeses. O BNG necesitaría 95.322 votos máis ca en 2008 para sonseguir o seu segundo escano. Isto é, bastante máis ca dobrar os votos conseguidos en 2008. De feito, suporía conseguir o seu máximo histórico en calquera elección ata a data. EU necesitaría 73.405 votos, é dicir, multiplicar os seus de 2008 por 8, aproximadamente, para obter un escano. En realidade, aínda que poida parecer estraño, é máis sinxelo para EU obter ese escano que para o BNG, en parte porque EU llo quitaría ao BNG.

O interese pontevedrés, máis có coruñés, é saber se o BNG vai ser capaz de reter o seu escano, algo altamente improbable. Perderíao se o PP medrase unicamente un 1%, e un dos escenarios viables onde o mantería é se milagrosamente o PP non medrase por riba do 50%, pero se ao mesmo tempo o PSOE caese por baixo do 30% (é dicir, nun escenario de medre xeneralizado doutras opcións, sexan UPyD, EU, C21 ou quen for).

Lugo e Ourense

As provincias interiores son moi sinxelas porque é practicamente imposible que ningún partido fóra do PP ou do PSOE obteña escano nestas circunscricións. Unicamente Coalición Galega obtivo unha vez un deputado por Ourense, pero daquela a provincia escollía 5 deputados, non 4 como agora.

En Lugo, e tomando como referencia os resultados de 2008, un partido ten que conseguir máis do 20% dos votos para poder obter escano. Iso non o conseguiu o BNG nin nas autonómicas de 1997 (o seu máximo histórico), cando non pasou do 18.8%. O BNG tería que dobrar os seus resultados de 2008, por exemplo, (24.603 votos, e non 3.667 como inventa #A20N). EU tería que ter 48.989 votos, é dicir, un 2400% máis do que tivo en 2008. É máis, nin sequera se se unisen todos os votos de todos os partidos que non foron PP e PSOE (e que en 2008 incluían dende Falange ou AN ata BNG ou PCPE) quedarían preto dese cuarto escano (a un 5% del).

Ourense é moi semellante a Lugo. O BNG tería que aumentar 20.922 votos (preto de dobrar os seus resultados), algo máis dos que obtivo naqueles históricos comicios autonómicos de 1997. EU tería que obter 45.500 votos en Ourense (un 2800% máis). Da mesma maneira, nin sequera uníndose todos os partidos que non foron PP e PSOE estarían preto de obteren o cuarto escano por Ourense.

En resumo

Se votas na Coruña ou en Pontevedra, pode ter interese para ti que o BNG reteña os resultados acadados en 2008, pero nunca poderá aumentalos. Se votas en Lugo ou en Ourense, o teu voto, se non é para PP ou PSOE, é divertida, libre e gozosamente inútil.

Disclaimer

Son membro do partido Converxencia 21. Non fago isto como propaganda desta formación, senón para que non se manipule o concepto de voto útil. Que cadaquén vote o que lle pareza.

A familia. As  aves en cuestión pertencen ao xénero Agelaius, da familia dos ictéridos. Todas as aves desta familia, e polo tanto dese xénero, viven exclusivamente no Novo Mundo e nunca houbo un nome patrimonial en galego para estas aves. De feito, e pola súa distribución, os únicos galegos que poderían estar en contacto con estas aves son os emigrantes americanos, pero deles non sabemos (e tardaremos en saber) se lles teñen un nome especial e patrimonial.

Os nomes xenéricos máis habituais para estas aves naquela contorna son o inglés blackbird e o español tordo (ao portugués iremos máis adiante). Pero dende unha perspectiva galega, nin por tamaño, nin por fisiognomía, nin polo seu dimorfismo sexual, nin polo seu carácter gregario, parece que existan coincidencias co que en principio os galegos entendemos por tordos e pola tradución inglesa de blackbirds, ou sexa, merlos (volveremos a isto máis adiante).

CC Walter Siegmund http://commons.wikimedia.org/wiki/File:Agelaius_phoeniceus_0123.JPG

As especies. Estes son os nomes das especies do xénero Agelaius en inglés, portugués, español e francés.

Lista de especies Agelaius (1). En rosiña, os Agelaia que caeron en Arkansas.

Algunhas destas especies danse no subcontinente sur, outras no subcontinente norte, e outras son endémicas de pequenas áreas, como Cuba, California e Porto Rico. Conclusións posibles:

• as linguas parecen adoptar denominacións comúns para todo o xénero, probablemente porque de patrimoniais estas opcións teñan ben pouco.
• os epítetos son habitualmente fisiodescritivos (case se diría que cromodescritivos), se ben en casos concretos o hábitat ou a distribución xeográfica aparecen mencionados.

Primeira decisión: un nome pra cinguilos a todos?

Parecería o natural. Son aves bastante semellantes, de formas comúns e etoloxías comúns, que viven todos elas en América e que, sobre todo, nas principais linguas da nosa contorna reciben nomes comúns: blackbird en inglés, carouge en francés, e, en español, mayito, varillero, tordo ou turpial, dependendo da área dialectal. Todas? Non. Unha lingua, a máis importante para nós, carece desa proposta común, en boa medida porque poucas destas especies teñen distribución en áreas lusófonas e enfrontan o mesmo problema ca nosoutros. Aínda se adoptásemos os nomes brasileiros desa media ducia de especies de aves… que fariamos cos demais? Colleriamos un nome xenérico?

Segunda decisión: merlos, tordos ou que?

Temos varias opcións.

1. Traducimos do inglés e aos blackbirds chamámoslles merlos de ás vermellas, merlos de lombo vermello etcétera.
2. Traducimos do español e aos mayitos chamámoslles tordos de ás vermellas, tordos de lombo vermello etcétera.
3. Adaptamos o nome científico e chamámoslles axelaios de ás vermellas, axelaios de lombo vermello etcétera.
4. Buscamos un nome patrimonial galego que poida referirse a aves maioritariamente negras.

De todas estas, coido que a mellor solución é a primeira e a cuarta, combinadas. En galego, o termo merlo serve tamén para designar distintas aves de cuberta eminentemente negra, mesmo de non túrdidos. Así, temos un merlo rieiro, un merlo pedrés (que Aníbal Otero aparella ao Parus ater, no canto de ao correcto Phoenicurus ochruros), e mesmo un merlo garleiro, pró vichelocrego, unha ave que garda bastantes semellanzas en aspecto con algúns dos Agelaia examinados aquí.

Velaquí a miña proposta, onde predominan as denominacións fisiognómicas (dos machos), combinadas con caracteres de distribución cando a fisiognomía faise complexa na distinción e as aves son endémicas desas determinadas áreas. En dous casos de formas especialmente pouco estéticas, boto man de formas lusófonas como alternativa.

• Xanthospar flavus: Merlo amarelo
• Agelaius thilius: Merlo de ás amarelas
• Agelaius xanthophthalmus: Merlo de ollos dourados
• Agelaius cyanopus – Merlo monocor, carretán
• Agelaius phoeniceus – Merlo de ás vermellas
• Agelaius assimilis – Merlo de Cuba
• Agelaius tricolor – Merlo de California
• Chrysomus icterocephalus – Merlo encapuchado
• Agelaius humeralis – Merlo de ás rubias
• Agelaius xanthomus – Merlo de Porto Rico
• Agelaius ruficapillus — Merlo de cabeza marrón, garibaldi.

As cadeiras musicais

A distribución de escanos aínda non é a definitiva. Na circunscrición de Barcelona, os últimos escanos foron designados asignados por unha marxe moi estreita. E aínda teñen que chegar uns cantos votos dos cataláns que están na emigración. E probable que haxa quen quizais saiba xa cantos votos se recibiron dende o estranxeiro, pero non é público aínda (non dixen nunca antes que cómpre unha maior transparencia?). Baseado nos números das anteriores eleccións, debemos agardar uns 20.595 votos do exterior para a circunscrición de Barcelona. O último escano en repartirse levouno Solidaritat, o grupo pro-independencia do antigo presidente do Barça Joan Laporta. Este partido ten dous problemas: o primeiro é que só obtivo o 3,095% dos votos, i.e., só 0,095% por riba do limiar requirido para obter escano. Noutras palabras, se Solidaritat baixase dese 3% en Barcelona, quedaría só co escano de Girona. Porén, iso non vai suceder: terían que chegar do exterior 74.851 novas papeletas, terían que ser todas elas válidas (en branco válennos, nulas non), e ningunha delas tería que ser un voto para Solidaritat. E como os votos da emigración non se van triplicar espontaneamente en 2010, pasemos entón a ver como de posible é que se produza unha mudanza no reparto.

Só hai dous partidos que poden levar o escano de Solidaritat: CiU e o PSC. Para os socialistas, sería un reto pra alén das súas posibilidades. Terían que recibir o 54% das papeletas do exterior e que Solidaritat non recibise ningunha. Difícil de crer, sobre todo se temos en conta que iso significaría que dobrase o PSC o número de votos recibido en 2006. Para a federación nacionalista CiU, a tarefa tampouco será sinxela. Cómprenlle 6.912 votos sempre que Solidaritat non leve ningún, e 36 votos máis por cada un que reciba Solidaritat. Noutras palabras, con que Solidaritat conseguise obter 60 votos na emigración, CiU necesitaría 9.000 votos na circunscrición de Barcelona, cando en 2006 apañou 6.815 no conxunto de Cataluña.

Unha muller, un voto

Van agora aquí catro simulacións. A primeira é a verdadeira: regra D’Hont + circunscricións de tamaño diferente. A segunda mantén o reparto D’Hont pero considera unha circunscrición única. A terceira é completamente proporcional. A cuarta é completamente proporcional, pero deixa catro asentos baleiros para a proporción de votos en branco. Esta última opción ten a súa trampa tamén, pois ao mesmo tempo que recoñece a cantidade de votantes que quixeron escoller, pero non ningún deputado, ponlle as cousas máis doadas aos grandes partidos teren unha maioría de control. Da outra banda, hai catro salarios que aforrariamos (durante catro anos, máis asesores, dietas, choferes e demais). A columna final amosa a quen beneficia esta forma de facer trampas de forma institucional.

Josep Anglada guiando os traballadores

Independentemente da conveniencia ou non dos rescates bancarios, teño que admitir que cando escoito frases pseudoluditas como esas de que “que paguen a crise os que a causaron” (e con eses causantes refírense aos bancos) a cabeza empeza a virarme máis rápido cá da nena do exorcista. Porén é un lugar común entre os meus amigos de esquerdas, a miña familia, e tamén nos medios de esquerdas e no pensamento esquerdeiro que domina en Occidente. Francia bloquéaa xente que protesta contra o incremento de dous anos na idade de xubilación (mentres as rúas calan cando se trata da racista deportación masiva de xitanos). Grecia, Irlanda e Portugal andan medio acendidos xa, e se escoitamos a algúns medios de comunicación españois, parece que a Terceira República vén de camiño e que Xoán Carlos xa ten as chaves no contacto dun avión na base de Torrejón.

Con todo, cando esas masas revolucionarias acoden aos colexios electorais transmiten unha opinión bastante sorprendente. Dunha banda tenden a votar por partidos que perciben como de dereitas (sexan conservadores ou liberais), desertando non só dos gobernantes partidos laboristas ou socialdemócratas, senón tamén desas forzas alternativas da esquerda marxinal que prometen novos paraísos á esquerda de Marx e que aseguran a berros que van poñer os puntos sobre os is. Pola outra banda estas supostas masas de empobrecido proletariado industrial, que levan décadas vivindo por conta das axudas sociais ou dos subsidios públicos, repartidos á esgalla polos sempre xenerosos partidos laboristas, e que nestes momentos están sufrindo o ataque máis cruel da crise danlles os seus votos a partidos de ultradereita. Está a pasar iso?

A Plataforma per Catalunya, liderada polo xenófobo Josep Anglada, non conseguiu superar o 3% mínimo en boa medida polos seus cativos resultados na cidade de Barcelona. Só en dous barrios Ciutat Vella e Nou Barris, superaron o 2%. Son eses os típicos barrios de dereitas onde viven as clases acomodadas de Barcelona? Máis ben todo o contrario. Ollemos pra unha cidade modelo das roxas e industriais de toda a vida, como L’Hospitalet, onde este partido racista sacou máis do 4% dos votos. Os partidos de esquerda perderon 14.000 votos nesta cidade mentres que CiU e o PP gañaron 8.000. Fáltanos algo? Si, 4.000 votos levou a PxC. O fenómeno repítese en proporcións bastante semellantes na maior parte do cinto roxo de Barcelona (Badalona, Cornellá…), pero tamén reproduce o mesmo padrón de trafego de votos entre Laboristas británicos e o parafascista BNP nas últimas Europeas.

Por sorte, a PxC non conseguiu sobardar o limiar e non sentará no Parlament. Paga a pena lembrar que non sentou en ningún parlamento español ningún deputado de ultradereita dende 1982.  Con todo, o problema de que en España o sentimento racista acade expresión política non vai desaparecer só porque os medios de comunicación (e sobre todo os medios de comunicación públicos) retiren o seu nome dos gráficos televisivos. os primeiros resultados provisionais da noite dábanlle ata 3 escanos á PxC, e este feito foi agochado durante case 90 minutos polos presentadores de TVE, que saltaban na táboa dende Ciutadans a Solidaritat sen mencionaren o partido de Anglada. Tan alto como poida berrar contra o racismo, berrarei contra a censura intencionada nos medios públicos. A ultradereita pode ser derrotada coa verdade: os slogans simplistas e as realidades semiocultas o único que fan é acurtar o camiño que separa os supostos traballadores de esquerdas da PxC e similares.

Por favor, comenta no idioma que queiras, pero na versión en inglés wannabe.

The Musical Seats

The seats’ distribution is far from definitive. In Barcelona constituency, last seats were allocated by a very narrow margin. And there are still some votes to come from Catalans living in foreign countries. There are probably some people who know exactly how many votes have been received already, but it is not public yet (have I said before that we need more transparency?). Based in previous elections, an amount of 20,595 votes can be expected in this election for the constituency of Barcelona. The last seat to be allocated was to Solidaritat, the pro-independence party of the former Barça’s president Joan Laporta. This party has two problems: the first one is that it obtained only a 3.095% of votes, i.e., only 0.095% above the threshold required for obtaining any seat. In other words, if Solidaritat goes below that 3%, it would keep its only Girona’s seat. However, that option is quite unlikely: 74,851 new ballots are needed, all of them have to be valid (blank votes are valid for the record), and any of them has to be for Solidaritat. Since votation in foreign countries will be not trebled for 2010, let’s examine the allocation.

There are only two parties that can take the Solidaritat last seat: CiU and PSC. For the Socialists, that would be an excessive challenge. They have to receive 54% of the total ballots from foreign countries and that Solidaritat did not receive anyone. Hard to believe, particularly considering that this amount would represent almost double the number of votes received in 2006. For the right-of-the-centre, nationalistic CiU, the task would not be easy either. It needs 6,912 votes if Solidaritat gets none, plus 36 votes more for every vote received by Solidaritat. In other words, if Solidaritat manages to get only 60 votes, CiU would need 9,000 votes for Barcelona constituency, when in 2006 it got 6,815 for the whole Catalonia.

A Woman, A Vote

Those below are four different simulations. The first one is the real Catalan one: D’Hont + constituencies of different size. The second one keeps the D’Hont distribution, but removes constituencies. The third one is totally proportional. The fourth one is totally proportional, but four seats would be left empty due to the percentage of blank vote. This last system is a wee tricky: while ackowledge the wish of a large amount of citizens for not choosing any MCP, makes more simple for the largest parties to hold a control majority. At the same time there are four whole salaries afforded (for four years, plus assistants, travel expenses, drivers and so on). The final column shows the beneficiaries of that institutionalized cheating.

Josep Anglada Leading the Workers

Regardless my own opinion on wether bail-out is a good solution, I have to confess that, when I listen to that kind of luddite sentences such as “the financial crisis must be paid by its creators” (meaning the banks), my head spin as fast as the head of the exorcist’s girl. Yet it is now a common-lieu among my left-wing friends, my family, and also among left-wing media and the left-wing thought ruling in Western countries. France is blocked by protesters against the two-years increase in the retirement age (while the streets were silent after racist gipsy deportations). Greece, Ireland and Portugal were in flame, and listening to some Spanish media, it looks like the Third Republic is now close and the plane ready for Juan Carlos I.

However, when those revolutionary populations come to the poll station, their opinion is quite surprising. On the one hand, they usually choose right-wing parties (Conservatives or Liberals), deserting not only of the ruling Labour / Socialdemocratic parties, but also of those alternative parties in the marginal left promising new paradises to the left of Marx and claiming to dot the i’s and cross the t’s. On the other hand, those masses of impoverished industrial proletariat, that have lived during the last decades mostly on benefits or public subsidies generously given by Labour parties, and that are now suffering the crisis at its best, are turning their votes to far-right parties. How is that possible?

The Plataforma per Catalunya, leaded by the xenophobic Josep Anglada, failed to reach that 3% threshold mostly due to their poor results in Barcelona city. Only in two districts, Ciutat Vella and Nou Barris, they went over the 2%. Are these the classic right-wing, wealthy districts of Barcelona? Quite the opposite, if I have to say it. Let’s consider now an exemplar red, industrial city, such as L’Hospitalet, where this racist party got more than 4% of votes. The left-wing parties have lost about 14,000 votes in this city, while CiU and PP won about 8,000. Missing something? Aye, 4,000 votes have been received by PxC. Rather similar proportions can be described for most of the red belt of Barcelona (Badalona, Cornellá…), but also these areas mimic the same pattern of votes’ movement between British Labour and BNP in past European elections.

Luckily enough, PxC failed to overcome the threshold and they will not seat in Parliament. It is worthy to remind that no far-right parties have been in any Parliament in Spain since 1982.  However, the problem of a racist feeling in Spain with political expresion will not disappear just because media (and mostly public media) remove their name of TV graphics. The first provisional results of the electoral night gave up to 3 seats to PxC, and that fact was hidden for almost 90 minutes by TVE presentors, who jumped the table from Ciutadans to Solidaritat not mentioning the Anglada’s party. As loud as I shout against racism, I will shout against deliberated censorship in public media. Far-right can be defeated with truth: with simplistic slogans and half-hidden realities the journey to PxC and similars is short for leftist workers.

Afogado polos números

A lista de directivos foi medrando conforme os días. Os primeiros 30 elixidos axiña foron 35 e ao cabo 39. Que razón había detrás de semellante souflé? Ata onde eu chego, o motivo quedou sen explicar grazas aos independentes e incisivos medios de comunicación españois.

Nalgures pódese ler que determinados sectores económicos minoritarios reclamaran un posto na mesa presidencial. Pero, como veremos, esa é a única razón que non é verdadeira. Deses nove novos convidados, ningún representa un sector que poidamos considerar novo. Só Agbar, a empresa de augas de Barcelona, é lixeiramente distinta dos seus predecesores, mesmo se algunhas empresas enerxéticas ou da construción non están aló moi lonxe dos eidos nos que labra Agbar. Un banco (que aumenta a nómina anterior de 5 a 6), unha compañía do sector da comunicación (de 1 a 2), ou un par de firmas turísticas (de 1 a 3) son bos exemplos deste non-motivo.

Outra posible explicación podería ser o nesgo masculinizante da lista inicial, se á totalidade se lle pode chamar nesgo. Engadíronselle á lista dúas mulleres na última semana: Petra Mateos, unha empresaria moi próxima ao PSOE que medrou economicamente á sombra de diferentes administracións socialistas, e mais Carmen Riu, a propietaria hoteleira, se ben non queda moi certo se Zapatero chamara inicialmente por ela ou polo seu irmán varón para que acudise á xuntanza. Esta inicial falta de mulleres pode ser considerada o último cravo no cadaleito da antiga paridade home-muller pola que avogara Zapatero, ou xustificarse frouxamente en que en España non hai moitas mulleres que estean ao leme de grandes empresas.

Pero aínda hai outras hipóteses posibles para os novos nomes.

Orixe

Un dos cálculos máis sorprendentes que se poden facer sobre esta lista de empresas é o que se corresponde coa súa distribución xeográfica. 19 delas, o 63%, teñen a súa sede en Madrid, se ben esta rexión española é a terceira en poboación (14%) e só a segunda en PIB (18%). Comparémolas con Cataluña: o 16% da poboación española (a segunda) e o 19% do PIB (a primeira), pero só tres empresas na primeira das listas (o 10%). Noutras palabras, Madrid está representado seis veces máis ca Cataluña, se ben ten lixeiramente menos poboación e menos riqueza. Con todo, Cataluña tampouco é a única rexión castigada na primeira das listas. Andalucía, onde os socialistas levan no poder dende a chegada da democracia, non tiña ningunha empresa incluída no catálogo de Zapatero: é porén a máis poboada (o 18% dos españois viven nela) e é a terceira en PIB (o 14%)

Así que coas eleccións catalás ao domingo, a lista de convidados da véspera tiña que mudarse un algo: desas nove empresas convidadas de última hora, catro tiñan a súa sede en Cataluña, e unha en Andalucía. Dúas máis viñan das Baleares e dúas máis de Madrid (unha delas, como dixemos, “a” muller). No gráfico, as figuras vermellas son os 30 primeiros convidados e as rosas as nove engadidas a posteriori. As diferentes formas correspóndense co tamaño das cidades onde se sitúan as empresas (estrelas, menos de 50.000 habitantes; os círculos, menos de 250.000; e os cadrados, por riba desa cifra).

The 39 companies selected by Zapatero

Pero pode sinalarse que as grandes empresas adoitan a localizarse nas capitais dos países. Mesmo se iso non é sempre verdadeiro (e, en calquera caso, nunca unfeito inocente senón a consecuencia dunha planificación consciente), asumamos que existe quizais esa tendencia. Podemos fixarnos no lugar de nacemento dos directivos para comprobar se esa ligazón inicial que faciamos ten continuidade. Coma antes, o verde mazá correspóndese cos integrantes da primeira lista, mentres que as figuras en verde claro son os recén chegados. As formas manteñen o seu significado do gráfico anterior.

The 39 CEOs selected by Zapatero

Dos da primeira lista, nove naceran en Madrid, case un terzo dos convidados. A ausencia de cataláns volve a ser sorprendente, á igual cá de andaluces. existe, non fai falla xa que o diga, un importantísimo factor aleatorio no lugar de nacemento de calquera, e de feito algúns dos convidados naceron en vilas e aldeas, e nalgúns casos de menos dun milleiro de habitantes. Pero se contemplamos estes datos dende unha perspectiva histórica, podería haber un certo grao de significación: os mozos das provincias chegaron nos cincuenta, sesenta e setenta ás cidades para gañar o carto (e algúns deles, como ben vemos, conseguírono). Pero que nos di este mapa daquela histórica burguesía catalá, e qué da moito máis silenciosa burguesía madrileña. O factor de corrección achegado polos convidados do último minuto é tamén bastante clara: falando con algo de demagoxia, cinco deses nove recén chegados falan catalán.

Idade de gañadores

Dubido que os nomes desta lista vaian ter efecto ningún nos resultados das eleccións catalás, pero cando menos ten algunha relación con como Madrid é un centro de poder ben por riba do seu nivel de riqueza, e de como ese centro non ten ollos para o que pasa fóra de si mesmo cando chega a hora de arrexuntar os restos da economía española, malia o suposto cosmopolitismo e apertura das súas xentes e empresas.

Mais querería facer un comentario final sobre a idade deses directivos  (só 37, porque non fun quen de dar coa idade de Petra Mateos e Santiago Seage — por favor, axuda). Dunha banda, é de agardar que ninguén vai chegar a dirixir unha grande empresa ao acabar o bacharelato, non sendo que ese ninguén teña un garaxe baleiro en Silicon Valley, pero por outra banda é evidente tamén que a clase empresaria en España é vella abondo (62 anos de media). Desgrazadamente, a idade non é un factor casual cando hai que poñerse nunha mesa a falar de innovación, de risco, e de novas ideas pra saír aboiando dun período de crise. Hai máis xente na lista de convidados máis vella de 75 ca máis nova de 50. E preocupantemente, o grupo maior de directivos é ese que se atopa entre os 60 e os 65 anos de idade. Que opinión terán estes sobre a idade de xubilación, un tema de conversa tan importante nestes nosos días?

Age of the CEOs invited

Por favor, comenta no idioma que queiras, pero na versión en inglés wannabe.

Drowning by Numbers

The list of CEOs has been increased day after day. The first 30 chosen men became 35 and eventually 39. What is the reason behind that increase? As far as I know, it has remained unexplained thanks to the independent and incisive Spanish media.

Somewhere it is read that minoritary economic sectors have been claimed a chair in the presidential table. But, as we will see, that is the only wrong reason. Of these nine newcomers, none represent a totally new sector. Only Agbar, the water supply company from Barcelona, is slightly different from the precedents, even if some other energy or construction companies are not miles away of its sector. A bank (increasing the list from 5 to 6), a media company (from 1 to 2), or two touristic firms (from 1 to 3) are good examples of this non-reason.

Another possible explanation is the masculine bias of the first list, if totality can be considered a bias. Two women were added in the last week: Petra Mateos, a well-known PSOE-friendly manager who has grown economically under different Socialist administrations’ shadows, and Carmen Riu, the hotels owner, althought it was unclear whether she or her brother were the called by Zapatero to the meeting. That initial lack of women in the first list can be considered as the last nail in the coffin of the former men-women parity advogated by Zapatero, or simply that there are not that much CEO’s women in Spain. But other explanations can be offered.

Origin

One of the most striking stats about those 30 first companies called is their geographic concentration. 19 of them, 63 per cent, have their headquarters in Madrid, while that Spanish region is third in population (14 per cent) and only second in GDP (18 per cent). Let’s compare it with Catalonia: it gets 16 per cent of Spanish population (second) and 19 per cent of GDP (first), but only three companies in the list (ten per cent). Or in other words, Madrid was six times more represented than Catalonia, having slightly less population and wealth. Catalonia was not the only punished region in that first list. Andalusia, where Socialists have been in government since the very beginning of democracy, had no companies listed initially: the most populated (18 per cent of Spaniards live there) and the third in GDP (14 per cent).

Yet with Catalan elections on Sunday, the Saturday meeting list should to be emended: of those nine last minute invitees, four have headquarters in Catalonia, and one in Andalusia. Two more come from Balearic Islands and two more from Madrid (one of these, “the” woman). In the graphic, red shapes show the origin of the first 30 companies, and pink ones the nine newcomers. Different shapes mean city size (stars, less than 50,000 inhabitants; circles, less than 250,000 inhabitants; squares, more than that).

The 39 companies selected by Zapatero

Yet it can be argued that large companies tend to be located in the capital city of a given country. Even if this is not always true (and in any case an inocent fact but the result of a process of conscious planning), let’s assume that there is perhaps such a trend. We can pay attention to the birthplace of these CEOs in order to check if that previous link is broken. Like before, intense green are the original 30 invitees, while pale green are the new ones. Shapes keep the same meaning than in the previous graphic.

The 39 CEOs selected by Zapatero

From the first list, nine CEOs were born in Madrid, nearly a third of the called. The lack of Catalans is shocking again, and same with Andalusians. There is, obviously, an important random factor in the birthplace. In fact nine of the invitees were born in small towns, some of them under thousand inhabitants. But from a historic perspective it is meaningful at some extent. Young men from ‘the province’ had arrived in the fifties, sixties and seventies to the main cities for making money (succesfully in some cases, as we see). But what is this map saying about the historic Catalan bourgeoisy, and what about the almost silent Madrid one? The correction factor given by the last minute invitees is also quite clear: demagogically speaking, five of these nine men and women can speak Catalan.

Age of Winners

I doubt that the names on the list would had any effect at all in the Catalan election results, but at least is meaningful of at what extent Madrid is a power centre well over its wealth level, and how that centre is quite blind beyond itself when the time comes for gathering the remainings of the Spanish economy, despite the alleged cosmopolitism and openness of Madrid people and companies.

But I would like to add a little comment about the age of those CEOs  (just 37, because I was not able to find the age of Petra Mateos and Santiago Seage — please, help). On the one hand, it is clear that nobody became a relevant CEO after high-school, unless you have a garage in Silicon Valley, but it is also evident that the entrepreneurial class in Spain is quite old (62). Sadly enough, age is not a random factor when it has to be talked about innovation, risk and new ideas for overcoming a period of crisis. There is more people in the list older than 75 than younger than 50. The worryingly largest group of CEOs is between 60 and 65 years old. What should be their opinion about the retirement age, a topic of great discussion in our days?

Age of the CEOs invited

O documento (6 Mb) mandáronllelo a distintas entidades TIC como parte dun proceso de consulta que ten que resolverse en menos dunha semana. Eis as miñas reaccións máis inmediatas ante o documento estratéxico da innovación TIC en Galicia.

Empecemos pola parte positiva. As primeiras páxinas do documento analizan por que fracasaron en Galicia as anteriores políticas de promoción da innovación TIC. E paréceme moi saudable que un documento político recoñeza que moitas veces o obxectivo das empresas é a subvención dos proxectos de inovación, e non os proxectos innovadores en si. Unhas empresas con recursos limitados nun mercado pequeno tentan acceder a subvencións como unha fonte de financiamento, pero sen procurar solucións reais e innovadoras. As liñas de subvención preceden o interese das empresas, e iso é loxicamente un erro. Pero esta honesta análise inicial non remata o traballo: non se recolle unha avaliación económica dos plans estratéxicos anteriores —fracasaron? canto produciron e canto deixaron de producir?—. Non hai un só número no documento, fóra dos números de páxina, e aínda peor, tampouco se propón unha mudanza de políticas: en troques, as actuacións que se están poñendo en práctica neste 2010, e das que se afirma que son unha consecuencia deste plan estratéxico que aínda está pendente de publicación, son as mesmas que, paradoxalmente, se recoñecen neste documento como erróneas.

A chave, con todo, está a un nivel máis básico: as empresas galegas, e en particular, as empresas TIC galegas, mesmo se son capaces de chegar a grandes ideas sobre novos mercados ou novos produtos, non innovan —ou fano moi discretamente— simplemente porque o seu tamaño non as deixa. Son en xeral demasiado pequenas. As empresas grandes que están a facer innovación de verdade poucas veces requiren financiamento público: o mercado recompensará os seus riscos. Certo é que o empréstito procedente de fontes privadas está neste momento bloqueado polo lastre hipotecario: pero daquela o problema non é a innovación, senón a banca e cómo os gobernos poden substituír as funcións da banca dunha forma efectiva. Pero nun contorno de pequenas empresas e de microempresas, os gobernos crense na obriga de facer algo de innovación, e o que escollen é o camiño máis sinxelo: a subvención. Estas pequenas empresas galegas desvívense para conseguir ese carto fácil que fornece a administración, pero non son grandes abondo para usar esa innovación para alén da propia subvención: fan coma quen que innovan só para conseguir a subvención, e non ao revés.

O interese do goberno tampouco está no proceso innovador das empresas privadas. Está máis ben no seu propio aproveitamento das ferramentas TIC que as empresas desenvolven para a administración pública —obxectivo que ocupa a parte máis importante deste documento— e o control burocrático do procedemento de subvención. O medo á fraude —ben entendible tendo en conta a incrible proporción de fraude na economía española— levou a unha ilimitada espiral de requirimentos e xustificacións, a miúdo inxustos e arbitrarios, e que ademais son ineficaces: facturas falsas e declaracións pouco verdadeiras sobre cantidades, prazos e resultados comerciais son o pan de cada día nas empresas, o que á súa vez provoca unha nova volta de torniqueta da ineficaz e inxusta burocracia administrativa, e a así sucesivamente.

O triste é que neste documento non se dexerga ningún propósito de emenda. A inercia administrativa por subvencionar e controlar é máis poderosa cá diagnose dos fracasos das estratexias anteriores. Insiste o plan estratéxico en colocar a subvención coma o factor que determina a innovación e non en responder as necesidades das empresas, se é que teñen algunha. Por exemplo, un deses sectores innovadores subvencionables é o rastrexo do transporte de mercadorías por mar: cantas compañías galegas estarán neste momento innovando nese sector para consideralo estratéxico? Tamén confirma o documento que se continuará coa creación de entidades de debate onde se reúnan asociacións representativas e institucións. Esta política de “consellización” non é moi cara, pero medra expoñencialmente e non se traduce en resultados nin na mellora dunha participación aberta e real. Pero aínda máis importante, a estratexia que se define neste documento non suxire ningunha mudanza na evaluación e monitorización das políticas: o documento de 2011 terá os mesmos números có de 2010. Ou sexa, ningún. E sen números non é posible determinar a efectividade dun determinado conxunto de políticas.

Engádegas

• O documento recolle entre os seus obxectivos a redución dos produtos e servizos que se crean pra que non os use ninguén, ou moi pouca xente. Porén, nada indica como se vai conseguir tan loable obxectivo, fóra dun incremento do control burocrático. Mais como xa vimos, nun contorno normal as empresas só innovarán se poden obter beneficio dese produto ou dese servizo no mercado. A tarefa do goberno é axudar a conseguir ese contorno normal, non crear un novo completamente artificial.
• O documento afirma que a “Xunta de Galicia é o goberno máis innovador de España”. Se ben todo o documento se caracteriza pola ausencia de cifras, nada me pracería máis que coñecer os datos que sosteñen semellante declaración.
• Metapolitiquear. A maior parte do documento é un destrago onde se fala de como facer actuacións que supoñan a realización doutras actuacións. Estas formas de redactar documentos poden provocar un colapso astronómico, mais non engaden nin pouco nin moito. A consolidación de liñas políticas non é unha política en si mesma, a non ser que esa proposta de consolidación se acompañe dunha lista de actuacións e de custos, que obviamente non existe.
• Lingua. O documento está escrito en dous idiomas asemade: a maior parte del é unha tradución automática do castelán ao galego sen que o resultado fose revisado por humanos. O texto é por veces inintelixible. Con todo, varias frases e palabras conseguiron escapar da tradución e consérvanse en español incrustadas polo medio dos parágrafos. En resumo, este documento non se produciu cun mínimo estándar de profesionalidade.

Por favor, comenta no idioma que queiras, pero na versión en inglés wannabe.

Let’s begin with the positive side. The first pages of the document are addressed to analyze why previous policies of promoting ICT innovation are failing in Galicia. I have found a policies’ document, in which it is acknowledged that government funding of innovation projects is quite often the companies’ goal, rather than the innovation projects themselves, to be very healthy. Companies with limited resources in a small market try to get public funding as a source of cash, but without looking for creating real innovative solutions. Funding lines come before the companies interest and that is naturally wrong. But this honest analysis does not finish the job: there is no economic evaluation of previous strategic plans —are they failing? How much have they produced or failed to produce? —. There is not a single figure in the document, and even worse, there is no shift in policy: instead, policies already deployed in 2010 and in tune with this still-to-be-published strategic plan insist on the old measures for promoting ICT industries, those very measures that are regarded as missing the point by this document.

The key issue is, however, more basic: Galician companies, and in particular ICT Galician companies, even if they have great ideas for new markets or new solutions, do not innovate, or innovate only a little, simply because of their size. They are, in general, too small. When we talk about large companies that are engaged in real innovation, they seldom require public funding for that: the market will reward their risks. Certainly, private loans are blocked by the mortgage market at this moment: therefore the problem is not about innovation, but about banks and how governments can replace banking functions efficiently. Yet in an environment of small and micro-companies, governments think that they are obliged to do something about innovation, and they choose the easy way: direct funding. Those small Galician companies struggle to attain the easy funding provided by the government, but they are still not big enough to employ that innovation beyond being funded: they act as they innovate just in order to be funded, and not the other way round.

The interest of the government is not related either to the innovation process in private companies. Its main interest is to benefit from ICT tools developed for public administration by companies (this is the main part of the strategic document), and to control the funding process in a bureaucratic way. The fear of fraud —a very understandable one owing to the proportion of fraud in the Spanish economy— has led to an endless process of requirements and justifications that are often unfair and unbalanced, and still ineffective: fake bills and false statements about figures, deadlines and market results are everyday issues for these companies, causing a new turn of the screw for inefficient and unfair control by the government, and so on.

Sadly enough, no intention of change is shown in the document. Government inertia in funding and control is stronger than the diagnosis of previous failing strategies. They will retain funding as a factor for conditioning innovation and not as an answer to the company needs (if any). For instance, one of the designated sectors for innovation is the tracking of maritime merchandise transport. How many companies would be already innovating in this field to be considered a strategic sector? They will also keep launching new bodies of discussion between representative associations and institutions. That policy of “councilization” is not very expensive, but grows exponentially with no results nor an improvement of real, open participation. But more importantly, the strategy defined in this document does not suggest any change in policy monitoring and evaluation: the 2011 document will present the same figures than that of 2010: none. And without figures, it is not possible to determine if a set of policies are effective.

Some extra pills

• The document includes among its objectives the reduction of products and services created for no one or for very few people. However, there is no suggestion as to how to reduce this, apart from increasing bureaucratic control. However, as we have seen, in a normal environment companies will only innovate if they can offer that product or that service in the market for profit. The government task is to help in achieving that normal environment, not creating a totally artificial one.
• The document states that “Xunta de Galicia is the most innovative government in Spain”. Even if the whole document lacks in figures, I would genuinely wish to see the numbers supporting this statement.
• Metapolicing. Most of the document is wasted in setting out the policy of implementing policies. These writing strategies can cause a global blackout, and they are not adding new elements. Consolidating policies is not a policy unless that consolidation was completed with a list of actions and their costs. And there is none.
• Language. The document is written in two languages simultaneously: most of it has been translated automatically from Spanish into Galician, but that automatic process has not been reviewed by humans. The text is unintelligible in many places. However, some of the sentences and words have escaped from that translation and still remain in Spanish in the middle of the text. In a nutshell, the document is not professionally produced.

Académicos: sobran poetas e faltan xuíces

O maior erro desta declaración é un traspé legal tan básico que resulta dunha inxenuidade case avergoñante. Afeitos como estamos a arrebolarnos constitucionalidades á hora do café, podería non parecer demasiado grave, mais éo. Afellas, o Constitucional recoñeceu que non existía tal cousa como un dereito dos pais e das nais a escolleren a lingua da docencia dos seus fillos. Pero cómpre lembrar que o tribunal se pronunciou sobre a “inconstitucionalidade” de non permitir ese “dereito”, e non sobre a constitucionalidade de permitilo. É dicir, unha cousa é que sexa constitucional o dereito á folga, e outra ben distinta que sexa inconstitucional non exercer o dereito á folga. É dicir, conforme a sentenza non se pode invocar a Constitución pra que un rapaz sexa aprendido nunha lingua, pero non se deriva dela que se poida invocar a Carta Magna pra prohibir esa opción. De por parte, e como xa dixen, no sistema educativo galego os pais teñen xa neste momento unha certa capacidade, ben que limitada, pra facer escollas, e que elixan electrónica ou francés non se revelou ata o de agora inconstitucional.

Esa terxiversación legal prosegue ata o punto de a Academia sinalar que a consulta aos pais non é ou non foi legal (quizais acolléndose á lexislación antiibarretxe) ou de poñer en boca do Constitucional propostas que nunca saíron dela: por exemplo, o TC non sinala ningunha dirección a seguir en termos de porcentaxes de reparto lingüístico, pois cando afirma que é lexítimo que o catalán sexa o centro de gravidade do ensino, non quere dicir que o oposto non sexa tamén igualmente e constitucionalmente lexítimo.

Inglés, lingua proletaria do meu pobo

Antes de falar do inglés, debo xustificarme: estudei francés dende o principio ata o remate do meu periplo educativo. Apenas me defrontei ao inglés na miña idade adulta e, como se pode comprobar, con pouco éxito. Non defendo o papel desa lingua por ser ou sentirme escocés; o meu zoupón inglés non dá pra moitas fachendas. Deféndoo porque quero unha sociedade galega mellor e máis competitiva, e porque non hai nada máis ermo có ludismo no que se ten sumido o pensamento falsamente galeguista nestas escuras semanas. A Academia, con precisión e sinxeleza, desmonta nesta declaración moitas das falacias deste ludismo.

A ninguén habería que explicarlle que o ensino en inglés capacita as novas xeracións pra competir en contornos internacionais. Nesas circunstancias sociais e individuais, e iso si hai que lembralo, o español é igual de accesorio cós millóns de habitantes máis pobres de Arizona (ou de Angola, chegado o caso). Pero é que situar o inglés como a equivalencia lingüística do carné de manipulador de alimentos é desvalorizar as cousas realmente importantes da vida: unha rapaza que entre neste momento no ensino falecerá por volta do século XXII despois de viaxar pola India, despois de casar cunha rapazota norueguesa e despois de ver centos de produtos audiovisuais e ler milleiros de libros (ou descendentes tecnolóxicos) en lingua inglesa e escritos por bolivianos, tailandesas e nixerianas.

Entre os luditas están os que insinúan que o inglés non vai ser necesario pra un panadeiro de Agolada (condeado a unha cadea perpetua de Chenoa e Fuxan os Ventos), e os que poñen a Gana como exemplo dun estado con lingua oficial inglesa e-así-lles-vai. Tamén os hai que atacan a predominancia do inglés por un plurilingüismo “ben entendido”, e reivindican a presenza do francés ou do portugués, linguas románicas que son, dispensando, galego mal falado: viva o plurilinguismo, claro, pero viva o húngaro, viva o árabe, e viva o uolof tamén no noso ensino. Mais sobre todo están os que, máis ou menos crentes na relixión da sospeita total, ven no potenciamento do inglés unha arma segreda pra acabar co galego. Porén, baixados ao chao da realidade do noso ensino, onde o castelán é a lingua en que se imparten a maior parte dos contidos, o inglés retiraríalle de feito espazo escolar ao castelán, e non ao galego. Unha vez máis, os números lévanse mal coa conspiranoia e cos prexuízos.

Con todo, no soporte a esta cuestión (mellor dito, nunha parte do soporte a esta cuestión), a Academia deixa escapar un razoamento perigoso. Perigoso porque, no fondo, é o mesmo argumento de Galicia Bilingüe e adláteres: o de que non pode estar o inglés ao nivel das linguas oficiais. E lo? Porque se o que se trata no ensino é de asegurar competencias, se o que queremos é que os nosos rapaces e rapazas aprendan tan ben o galego coma o castelán, e tan ben o inglés coma os nenos portugueses, ¿que nos importa cal é a lingua oficial? Foi precisamente un sistema baseado nos poderes simbólicos e nas oficialidades, no a-ver-quen-ten-a-pirola-máis-grande, o que nos levou a este absurdo conflito. Toda a argumentación da Academia está impolutamente baseada na garantía da competencia. É esa garantía a que pode e debe torcer a balanza a prol de máis horas de galego. Se o carácter de oficialidade sostén o noso ensino, entón só é viable un acordo en pé de igualdade aritmética: o que propuña o anterior decreto e o que segue sostendo este, 5% arriba 5% abaixo.

Extravagantes son, finalmente, as chamadas á defensa do profesorado como garante da pax linguistica nos centros, ou o recoñecemento do “afectuoso” papel destes e destas no sostemento do galego. Non, sexamos sinceros: anque grandes e humildes nomes de profesores e profesoras teñen sostido o galego voluntariosamente no ensino, e anque nunca teremos abondas palabras de recoñecemento pra eles, non é menos certo que o culpable de que despois de trinta anos non se cumprisen os sucesivos decretos do ensino é, precisamente, o profesorado.

Mais quedemos cunha frase: “máis urxente cá aprobación destas Bases é realizar xestos que rebaixen a tensión e que chamen ao consenso“. Abofé. E eu engadiría: “máis urxente cá erosión do goberno Feijoo ou o aproveitamento partidario, sindical ou persoal do combate lingüístico,  é realizar xestos que rebaixen a tensión e que chamen ao consenso”. Poñámonos ao carro dos galegos e das galegas.

Neste post comentarei algúns dos puntos máis salientables das bases do decreto. Ao cabo, analizarei a estratexia que se debe seguir nos anos vindeiros e criticarei a reacción actual.

Ao primeiro, teño que dar dúas explicacións. Unha, que eu son liberal e que pra min todos os avances en liberdades son pasos positivos. Tamén me teño por un defensor da lingua galega. A outra fai relación á lingua, e non está de máis lembrar que ata o de agora o ensino en Galicia se fixo maioritariamente en español. Para moitas xeracións que medraron en contornos galegofalantes, a escola foi unha institución só-en-castelán, onde o galego estaba prohibido e a miúdo castigado fisicamente. Porén, durante os últimos anos o galego foi gañando terreo timidamente e de vagar: mesmo se a presenza do castelán nas escolas é aínda agora maior e máis poderosa cá do galego, nalgunhas áreas predominantemente español-falantes, como as principais cidades, a escola é a única ligazón entre a mocidade e a lingua. Esta ligazón non é obviamente abondo sólida, e por esa razón importantes grupos de mozos e mozas non son quen de falar nin de escribir en galego ao remate dos seus anos escolares (algo que non acontece co castelán, como teñen demostrado diversos informes).

Quen pode escoller a lingua do ensino?

O sistema educativo español e galego está moi controlado polo estado, e distintas leis determinan os contidos, os horarios, as relixións (unha, na práctica) e as linguas dun xeito moi estrito: as escolas teñen unha pequenísima marxe pra ofertar opcións diferenciadas. Deixando á parte os atallos galegos pra choutar por riba da lei (como censar os nenos en garaxes ou no piso dos avós), os pais non poden elixir entre distintas escolas públicas (que se asignan conforme á distancia xeográfica) e os centros privados están máis vencellados a ensino relixioso e a diferenzas de clase do que a diferenzas reais en termos de calidade. Non existe a competencia entre os centros públicos nin entre os privados concertados (que xuntan o 97-98% dos estudantes ata ESO), e, xa que logo, os sistemas de controis de calidade son descoñecidos ou unha mera rotina sen consecuencias.

Neste contexto, un lobby de dereita e extrema dereita presionou o actual goberno galego pra que reducise a presenza do galego nas escolas e, en concreto, pra que aos pais aos que non lles gusta o galego lles dese a oportunidade de enviar os seus pícaros a escolas sen contidos en galego. Este lobby enarborou a invencible bandeira da liberdade, anque ao mesmo tempo pedisen un maior control dos contidos escolares por parte do estado central ou un maior autoritarismo dentro das aulas. De feito, estas xentes non procuran liberdade, senón privilexios, e estes dous conceptos son de certo opostos un do outro.

As bases publicadas atópanse, porén, moi lonxe da posición deste lobby: un mínimo dun terzo das asignaturas totais debe impartirse en galego e outro terzo en español, e un máximo dun terzo debe impartirse en linguas estranxeiras, mormente en inglés. Como este último terzo é inacadable (falarei disto logo) o galego e o castelán acabarán por gañar terreo a expensas do inglés. Por poñer un exemplo, o peor escenario para o galego no ensino primario é tres de nove asignaturas, e o mellor é cinco de nove (é dicir, entre un 33% e un 55%); e iso contando con que o peor dos escenarios ocorrerá só no improbábel caso de que tres asignaturas se impartan en inglés. Estas porcentaxes tamén as examinarei máis adiante con detalle.

Ata o de agora, a decisión de que os contidos se impartisen nunha lingua ou noutra tocáballe ao ou á profesora, que predominantemente escollía español. Certamente o ordenamento anterior establecía que un mínimo de asignaturas se impartise en galego, pero moi a miúdo non se cumpría a lei, e as inspeccións pra obrigar a colexios e docentes a que cumprisen a lei non eran en absoluto estritos.

Conforme as bases do novo decreto, a decisión sobre a lingua na que se deben impartir as asignaturas tomarana os consellos escolares (non os pais), cando menos para os niveis entre os 6 e os 18 anos, e tamén prá formación profesional, as ensinanzas artísticas e deportivas e o ensino de adultos. Nos consellos escolares están representados profesores, pais e nais, estudantes e persoal administrativo e de servizos, pero son os e as profesoras os que o controlan, pois teñen garantidos a maior parte das cadeiras. De por parte, as eleccións aos consellos escolares son ben coñecidas polo seu baixo nivel de implicación: non me foi posible dar con datos recentes e rigorosos de participación, pero creo que é optimista pensar en niveis que superen o 15% tanto entre estudantes como entre pais e nais.

A marxe de decisión prós pais, nestes niveis educativos, permitiralles unicamente escoller qué asignaturas prefiren que sexan impartidas en galego e en español (e só nalgúns casos), pero non a suma total de asignaturas impartidas en cada lingua. Incluso neste caso as decisións serán sempre colectivas, e non individuais: se a maioría dos pais nunha escola din que Matemáticas sexa en castelán e que Coñecemento do Medio sexa en galego (como é de agardar), eu non podería mandar a miña filla a mates en galego e a coñecemento do medio en español (anque esa escolla sexa tanta parvada como a contraria, vaia). Ademais, esta escolla vaise facer só cada catro anos, polo que é posible que algúns pais nunca cheguen a votar (os de ESO ou Bacharelato) ou que as súas decisións afecten os nenos dos outros e non os seus.

E que mudará? Se estas bases chegan a converterse no texto do decreto, non haberá mudanzas importantes polo que respecta ás posibilidades de escolla: os e as profesoras son os que decidirán ao cabo, e pequenos grupos de pais e nais ben organizados poderán manexar a escolla da maioría naquelas poucas oportunidades que estes teñen pra elixir. A min gustaríame máis un sistema onde os pais e as nais, pero sobre todo onde os rapaces e as rapazas, puidesen escoller a escola á que acoden, e onde as escolas se esforzasen pra ofrecer mellores programas, pra crearen novas asignaturas, pra incluíren novas linguas, pra ofreceren novos servizos ou pra desenvolver novos sistemas de avaliación non baseados en exames, co obxectivo de acadar unha mellor educación pra todos. Magoadamente os meus soños áchanse lonxe da situación actual, e tamén lonxe das normas que deseña este documento.

E que pasa cos máis pequechos?

Isto é, na miña opinión, o peor do documento. Nesta etapa educativa, aos e ás rapazas aprenderanlles na lingua dominante do contorno ou, cando menos, na lingua que a maioría dos pais declara como dominante nas súas familias. Xa que logo, as escolas non actuarán como elemento compensatorio do coñecemento lingüístico do ou da pequecha, aprendéndolles en castelán aos galegofalantes e en galego aos castelanfalantes, senón que incrementarán a fenda existente entre áreas e falantes.

Con todo, o documento tamén sinala que a outra lingua debe ser promovida, e que o efectivo coñecemento dos dous idiomas debe garantirse ao remate desta etapa educativa. Que mudará, pois? Talvez nada. Nas áreas urbanas, onde cumpría arrimarlle todo o lume á cociña pra promover o galego, o galego será inexistente (tal e como xa sucede agora), e nas áreas rurais o feito de garantir un coñecemento efectivo de español será unha coartada pra promover esta lingua naquelas circunstancias en que os e as profesoras queiran facelo.

Inglés? Como?

O presunto compromiso do actual goberno galego a prol do ensino en inglés quedou en auga de castañas. Non se establecen asignaturas que deban impartirse en inglés, senón un máximo delas (un terzo do total), e polo tanto a imperiosa difusión do inglés correrá a cargo de voluntarios profesores e profesoras (se corre). Neste documento non se fixan normas, nin porcentaxes, nin pasos pra acadar unha implementación progresiva do ensino en inglés. Porén, cómpre tomar unha decisión firme e coraxuda neste aspecto, polo que este bosquexo de decreto é unha oportunidade perdida pra non deixar liscar demasiada vantaxe competitiva con respecto a outras culturas e sociedades.

Esa falta de concreción tamén está preocupantemente presente noutros parágrafos do documento, como cando se regula o emprego de linguas en usos non docentes: dise que debe promoverse o galego neste aspecto, pero que os mestres tamén terán os seus “dereitos”. É relevante sinalar que estes incertos e difusos dereitos se lles recoñecen aos mestres e ás mestras, pero non ao persoal administrativo e de servizos, co que se crean dúas clases distintas de traballadores conforme os seus dereitos.

Porcentaxes

Estas son as porcentaxes que sinala o avance do decreto:

Porcentaxes establecidas polo bosquexo do decreto. (*) Como ficou dito, a porcentaxe de galego na educación infantil dependerá exclusivamente da lingua familiar: xa que logo, non é exactamente unha opinión, senón un feito. Ao mesmo tempo, algúns contidos serán impartidos en galego ou en español, pero as bases do decreto non establecen unha porcentaxe fixa pra eles.

Accións positivas

As bases recollen poucas actuacións positivas, pero algunhas hai. A máis importante é o establecemento dun control de calidade independente e anual que pretende determinar se os rapaces e as rapazas son de feito quen de comunicárense en ambas as dúas linguas. Isto inclúe, e é crucial, os máis pícaros, que na actualidade están chegando ao ensino primario sen ser capaces de falaren o galego.

Porén, nada se di sobre o xeito de efectivizar este control de calidade, nin sobre qué amplitude pode ter o espectro de medidas que se tomen pra corrixir as tendencias diverxentes do obxectivo de competencia. Ademais, para un goberno que non foi quen en tres décadas de garantir o cumprimento da lei polo que respecta ao mínimo de horarios pra cada lingua, semella unha tarefa difícil avaliar o resultado do coñecemento lingüístico e corrixir os problemas que aparezan.

As últimas cousiñas de Colombo

• Por que un estudante que vén da China, dos Países Baixos ou do Brasil pode estar exento de cualificación en galego (non da asistencia ás clases) durante tres anos, pero non pode estalo de español? Non hai opcións prá liberdade neste caso?
• Cales serán os dereitos dos nenos e das nenas que teñan o chinés, o portugués, o romanés ou o árabe como linguas maternas? Pensa o goberno galego neles e nelas?

Que se pode facer?

Que podemos facer os defensores do galego a curto prazo e a medio e longo prazo? Dado que este documento é aínda un bosquexo, quizais se poidan mudar algús aspectos durante a negociación con outros partidos, cos sindicatos e cos grupos sociais. Porén, está pra alén de calquera esperanza que a porcentaxe mínima de ensino en galego se eleve. Daquela, e tendo en conta que o modelo de porcentaxes vai estar en vigor cando menos durante catro anos máis, e que as mudanzas nas porcentaxes non poden ser significativas, qué pode acadarse nun proceso negociador? Coido que hai tres flancos moi importantes que son accesibles: o primeiro lugar, a situación nas escolas prós máis miúdos, particularmente naqueles casos en que as porcentaxes de falantes de español e de galego sexan próximas ou parellas (que porcentaxe se considerará dominante? o 51%?). En segundo lugar, o sistema de distribución de asignaturas baixo responsabilidade do consello escolar, que aínda non se define nestas bases. E en terceiro lugar, as accións que se van tomar pra controlar de xeito efectivo que os rapaces e as rapazas poidan comunicarse en galego.

A outra opción é non negociar. Se consideramos que todo nestas bases é chungo, o mellor é autoinmolarse nas prazas das cidades ao xeito bonzo, a pesar do cambio climático. Algunhas variantes deste método de incineración inclúen o boicot, as folgas e semellantes. Teño dúas razóns pra defender unha negociación firme e moderada, no canto dunha campaña bélica. Dunha banda, que prá maioría da poboación, sexa silenciosa ou non, non é un tema tan importante rebaixar a presenza do galego no ensino dun irreal e actual 50% a un 33%. Tamén podemos mentir, e afirmar que este decreto vai acabar coa lingua galega nun plisplás, pero píllase antes a un mentireiro ca a un tolleito. Da outra banda, porque os activistas a prol do galego temos dúas batallas importantes pró futuro, e pra elas, o feito de despregarmos unha oposición visceral neste momento vai ser probabemente máis un hándicap do que unha axuda.

Estes dous futuros campos de batalla son os pais e os consellos escolares. Os pais e as nais non son aínda un elemento importante (posto que só poden condicionar ata un 22% do reparto de asignaturas, pero non o total destas), pero serán, a canda os estudantes, cada vez máis e máis relevantes na toma desta caste de decisións. Despois de trinta anos de activismo lingüístico en democracia, as opinións que os pais e as nais expresaron hais uns meses foron extremadamente desilusionantes. Se os nosos esforzos non se dirixen a este sector crucial, de pouco vai importar que o 33%, o 50% ou o 65% das asignaturas se impartan en galego. E pra gañar eses pais e esas nais a prol do galego cómpren tácticas máis sólidas cás folgas.

O outro campo de batalla serán os consellos escolares. Neles son de novo importantes pais e estudantes, pero os profesores e as profesoras gardan a chave das noces cos seus votos. Ata o de agora, os mestres e as mestras foron os motores da galeguización das escolas (as pouquísimas clases en galego que tiven no instituto fórono grazas á decisión voluntaria das miñas profesoras), pero tamén o sector máis refractario. Van conservar ese seu poder. Teremos que achegarnos aos elementos máis tépedos (os que non están contra o galego pero tampouco son defensores del) e convencelos da importancia da presenza do galego nas escolas. E teño pra min que unha política forte baseada en boicots, folgas e manifestacións non vai ser a mellor ponte que poidamos tenderlles.

Versión en inglés-wannabe.